IRK BİTİG NEDİR BİLİYOR MUSUNUZ?

IRK BİTİG NEDİR BİLİYOR MUSUNUZ?
Daha önce duydunuz mu bu kelimeleri? Ya da ne olduğu hakkında bir fikriniz var mı..?

Yusuf Has Hacib’in yazmış olduğu Kutadgu Bilig adlı eseri bilmeyenemiz yoktur.

(Yusuf Has Hacib, bu eseri ile Türk-İslâm edebiyatının ilk yazarı ve şâiri olarak kabul edilir.

Eserini 1069-1070 yılları arasında yazmıştır.)

 


Peki...

Ya Irk Bitig...???

 


  Türkler için en az Orhun Bengü Abideleri kadar önemlidir,

Irk Bitig...

Pek bilinmese de...

 


  Irk Bitig, 930 yıllarında Türk boyları içinde kültür düzeyi daima en üst düzeyde olan Uygur Türkleri tarafından yazılmış çok önemli bir eserdir.

 


  Orhun Bengü Abideleri’nde kullanılan Runik yani Köktürk/Orhun Alfabesi ile yazılmış olması ile asıl önemini kazanır.

Ancak daha ilginç özelliği ise;

“Türkler tarafından yazılan

ilk fal kitabı” olmasıdır !!!

 


Kelime anlamı;

Irk;Fal

Bitig; Kitap...

Yani, “Fal Kitabı”dır.

 


   Kitabın tamamı günümüze kadar yetişmiş olmasına rağmen ne yazık ki Londra British Museum’dadır.(Londra Müzesi)

  

  Yapraklarının her iki yüzüne de yazılmış bulunan 6-10 satırdan ve toplamda 57 sayfadan oluşur.

  

  Irk Bitig, Uygur Türkleri’nin diyarı aynı zamanda Maniheist bir çevrede yazılmış olmasına rağmen, eserde bu ve başka dinlerin izleri bulunmaz.

       

         ESERİN KAYNAĞI

“Kaplan yılının ikinci ayının on beşinde, Taygüntan manastırından (ben) hakir dindâr Murva Hurşid,bunu ağabeylerim İsig Sañun (ve) İt Açuk için yazdım ” şeklinde düşülen notdan kitabın müellifi anlaşılmaktadır.

 


     ESERDEKİ  FAL  SİSTEMİ

 


  Irk Bitig’de 65 tane fal vardır. Her falda, önce üç tane şans sayısı, ardından fal metni, en

son olarak da falın iyi veya kötü olduğunu belirten sonuç bulunmaktadır.

 


               

              UYGULAMA

 


  Irk Bitig’in uygulamasına gelince;

  Üzeri delikli tahtaların (bir nevi zar gibi) atılması ile elde edilen sayıların, yazmada her satır başında bulunan,

(000 0 000 gibi)

şans numaraları ile eşleştilmesi ve bu şekilde denk gelen satırlarda yazılanların yorumlanması şeklindedir.

  Sonunda da şöyle yaparsan iyi, şöyle yaparsan kötü anlamında bir yorum verir.

 


Örnekler;

 


  26:Şafak söktü ve yer aydınlandı ve güneş doğdu. Herşeyin üzeri aydınlık oldu,der.

Öylece biliniz;(Bu fal) iyidir.

 


    41:Ak benli bir inek doğurmak üzere imiş. Öleceğim, (galiba)! demiş; (fakat ölmemiş,)

ak benekli bir erkek buzağı dünyaya getirmiş.

(Bunu) Tanrı’ya kurban etmek uygun olur, (çünkü inek böylece) kötü talihinden kurtulmuş olur,der.

Öylece biliniz;(Bu fal) iyidir.

 


9: Büyük (bir) ev yanmış.

Katına kadar (sağlam yeri) kalmamış, köşe - bucağına kadar (yanmadık yeri) kalmamış, der.

Öylece biliniz;(Bu fal) kötüdür.

 


61. Turna kuşu tüneğine konmuş. Farkına varmadan tuzağa takılmış, uçamadan oturuyor, der. Öylece biliniz: (Bu fal) kötüdür.

 


  

   Sonuç olarak Irk Bitig’de özelde bu kitabı okuyanlara, genelde ise o topluma öğütler verilmek istenmiştir.

  Böylece yaratılmak istenen toplumsal düzen kitabın muhataplarına aktarılmıştır.

   Irk Bitig’de yazıldığı dönemin kültürel yansımaları ile toplumu şekillendirme amacı da güdüldüğünden ideolojik bir yan da bulunmaktadır.

 


Kalın sağlıcakla.

....................................................

Mustafa Cingil

“TARİH PAZARI” sayfam;

https://www.facebook.com/tarihpazari

#tarihpazari



....................................................

Kaynakça;

•IRK BİTİG;TOPLUMSAL İYİ VE TOPLUMSAL KÖTÜNÜN İNŞASINDA İDEOLOJİK BİR FAL KİTABI  

(Kuban Seçkin)

•IRK BİTİG’DE FALCILIK

   (Ceval Kaya)

PAYLAŞ
GÖNDER
×